Οι άνθρωποι έχουν την τάση να θεωρούν ξεχωριστά τα οργανικά και τα ψυχολογικά προβλήματα. Αν το καλοσκεφτεί κανείς όμως, το σώμα μας είναι μία οντότητα, και θα ήταν αφελές να πιστεύουμε ότι ένα οργανικό πρόβλημα δεν μπορεί να προκαλέσει κάποιες διαταραχές στην ψυχολογία μας ή αντίστροφά. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι κάποιες ενδοκρινολογικές παθήσεις μπορούν να διαταράξουν τις ορμονικές μας ισορροπίες και να προκαλέσουν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης. Με τον ίδιο τρόπο, το έντονο άγχος ή η κατάθλιψη, ειδικά αν δεν βρίσκουν άλλο τρόπο να εκφραστούν, μπορεί να μετατραπούν σε πονοκεφάλους ή αισθήματα σωματικής κόπωσης.
Τι ονομάζουμε ψυχοσωματικά συμπτώματα;
Ψυχοσωματικά ονομάζουμε τα συμπτώματα εκείνα που, παρόλο που φαίνονται ως σωματικά ή οργανικά (π.χ. πονοκέφαλοι, βάρος στο στήθος, αϋπνία, πόνοι στο στομάχι κλπ.) οι αιτίες τους φαίνεται να είναι ψυχολογικές. Αυτό που συμβαίνει στη πραγματικότητα είναι ότι, το σώμα μας προσπαθεί με το δικό του τρόπο να μας επιστήσει την προσοχή ή να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, αφού φαίνεται ότι εμείς για καιρό δεν έχουμε καταφέρει να φροντίσουμε ή να διευθετήσουμε τον ψυχολογικό παράγοντα που προκαλεί τώρα αυτά τα συμπτώματα.
Πώς μπορώ να καταλάβω ότι οι πηγή των συμπτωμάτων μου είναι ψυχολογική;
Ένα εύλογο ερώτημα είναι πώς θα καταλάβει ο ασθενής ότι τα συμπτώματα που έχει είναι όντως ψυχοσωματικά και όχι οργανικά. Επειδή αναφερόμαστε σε οργανικές παθήσεις, πριν προβούμε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ψυχοσωματικό σύμπτωμα, θα πρέπει να είμαστε, με την καθοδήγηση του γιατρού, απολύτως σίγουροι ότι δεν υπάρχει καμία οργανική αιτία. Αυτό σημαίνει ότι ο ασθενής θα πρέπει ίσως να κάνει κάποιες εξετάσεις και να εξεταστεί από διάφορες ειδικότητες γιατρών για να διασταυρώσει τα συμπεράσματα του κάθε ειδικού. Επίσης, είναι πολύ πιθανόν να μπει σε κάποια θεραπεία για ένα διάστημα προκειμένου να καταπολεμηθεί το πρόβλημα. Αν παρ’ όλα αυτά το πρόβλημα παραμένει και έχει αποκλειστεί κάθε οργανική αιτία, τότε δεν μένει παρά να εξεταστεί το ψυχολογικό υπόβαθρο του ασθενούς.
Πως μπορεί να με βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Αρχικά ο ειδικός καθοδηγεί τον ασθενή, έτσι ώστε να εντοπίσουν πού κρύβεται το πρόβλημα. Υπάρχει πιθανότητα το πρόβλημα να κρύβεται κάπου στα παιδικά χρόνια του ασθενή ή να προέκυψε ύστερα από μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή του (θάνατος, γάμος, χωρισμός, μετακόμιση κλπ.). Εφόσον βρεθεί η ρίζα του προβλήματος, τότε είναι πολύ πιο εύκολο να μειωθεί η ένταση και η συχνότητα του ψυχοσωματικού πόνου. Ο επαναπροσδιορισμός τού Εγώ, η τόνωση της αυτοπεποίθησης και η οριοθέτηση των σχέσεων είναι μόνο κάποιοι από τους βασικούς στόχους της ψυχοθεραπείας. Αν γίνει αποδεκτό και κατανοητό ότι η επίτευξη αυτών των στόχων μπορεί με αρκετή προσωπική δουλειά να μας απαλλάξει από τις οργανικής φύσης ενοχλήσεις που μας δυσκολεύουν τη ζωή, τότε ίσως φτάσουμε σε ένα σημείο που δεν θα χρειαστεί να πάθει κάποιος «έλκος στομάχου» για να καταλάβει ότι αυτό που του έλειπε ήταν η αυτοπεποίθηση πως μπορεί να χειριστεί τις καταστάσεις που τον προβληματίζουν.
